Χοληστερόλη, Διατροφή και Διαβήτης

26

Είναι βαθιά ριζωμένη και όχι μόνο στο λαό αλλά και σε αρκετά μέλη της ιατρικής κοινότητας η αντίληψη πως η αυξημένη χοληστερίνη στο αίμα οφείλεται κυρίως στη διατροφή, με πρώτο ένοχο, τα αυγά

Είμαστε ότι τρώμε, λέει μια παλιά παροιμία.

Είναι όμως έτσι; Φαίνεται πως όχι, τουλάχιστον ως προς τον παγκοσμίως πλέον φόβο, που η Ιατρική επιστήμη έχει δημιουργήσει σε σχέση με τη διατροφική χοληστερίνη.

Μια ομάδα εμπειρογνωμόνων εξέδωσε νέες συστάσεις της προς τα Υπουργεία Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών και Γεωργίας των ΗΠΑ και  η οποία συνέταξε τις τελικές κατευθυντήριες διατροφικές γραμμές, το φθινόπωρο του 2015. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες ενημερώνονται κάθε 5 χρόνια, δε  θέτουν ένα ανώτατο όριο για τη διαιτητική πρόσληψη χοληστερόλης σε άτομα με υπερχοληστερολαιμία.

Λέγεται, πλέον, ότι η διαιτητική χοληστερόλη δεν είναι ο νούμερο ένα εχθρός για την υγεία του ανθρώπου, αν και δεν πρόκειται για πραγματικά κάτι νέο.

1. Το μόριο της χοληστερόλης είναι μοναδικό στο ζωικό βασίλειο. Στους ανθρώπους, η χοληστερόλη είναι κυρίως (80-90%) ενδογενούς προέλευσης, που σημαίνει, πως κατασκευάζεται από το σώμα μας. Υπάρχει φυσικά και εξωγενής χοληστερόλη, η οποία προέρχεται κυρίως  από τα λιπαρά τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

2. Η δεύτερη έννοια είναι της εντερικής χοληστερόλης, δηλαδή της χοληστερόλης που περνά μέσα στο έντερο.  Κάποια από αυτή απορροφάται και κάποια αποβάλλεται με τα κόπρανα.  Στην εντερική χοληστερόλη, θα πρέπει, επίσης, να γίνει διάκριση μεταξύ της χοληστερόλης που κατασκευάζεται από το σώμα μας και απεκκρίνεται στη χολή και τη διαιτητική χοληστερόλη, η οποία προέρχεται από τα τρόφιμα που τρώμε.

3. Η τρίτη έννοια είναι των λιποπρωτεϊνών,  δηλαδή πρωτεϊνών μεταφορέων, που γονιδιακά προδιαγεγραμμένα κατασκευάζει το σώμα μας για να μεταφέρουν τη χοληστερόλη.  Εμείς απλοϊκά μιλάμε για την κακή χοληστερόλη δηλαδή την χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (LDLχοληστερόλη), επειδή αυτές οι λιποπρωτεΐνες προάγουν την αθηροσκλήρωση και αντίστροφα για την καλή χοληστερόλη ή υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (HDLχοληστερόλη), επειδή αυτές οι λιποπρωτεΐνες προστατεύουν από την αθηροσκλήρωση.  Και οι δύο τους, είναι για κάθε άνθρωπο γονιδιακά προδιαγεγραμμένες και επομένως, άσχετα από τη διατροφή, τα επίπεδα τους στο αίμα μας σε μεγάλο βαθμό μπορούν να βελτιωθούν μόνο με θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Οι περισσότερες από τις συζητήσεις και αντιφάσεις για τη χοληστερόλη, προκύπτουν από τη σύγχυση μεταξύ αυτών των διαφορετικών εννοιών.

 

Ποια είναι άραγε η επίδραση της διαιτητικής χοληστερίνης στον καρδιαγγειακό κίνδυνο (CVD); Αυτή η ερώτηση μπορεί να απαντηθεί με δύο τρόπους:

Πρώτον:  Εξετάζοντας το αποτέλεσμα μίας δίαιτας υψηλής χοληστερόλης σαν ένα  από τους κύριους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (CVD ), δηλαδή κατά  πόσο μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα των τιμών της LDL χοληστερόλης.

Η επίδραση της διαιτητικής χοληστερίνης στα επίπεδα της LDL είναι μεταβλητή.  Αυτό εξαρτάται από το άτομο και τις υποκείμενες διατροφές του ή της.  Παρόλο που οι διατροφικές συνήθειες φαίνεται ότι μπορεί να έχουν αντίκτυπο, γνωρίζουμε ότι το πιο σημαντικό πράγμα για τη μείωση των επιπέδων της LDL στο πλάσμα είναι η μείωση της πρόσληψης κορεσμένου (ζωικού) λίπους υπέρ των ακόρεστων λιπών. Στο πλαίσιο αυτό, η μείωση διαιτητικής χοληστερίνης και η προσθήκη φυτικών ινών στη διατροφή μας δεν είναι άχρηστη, όμως, δεν είναι και το πιο σημαντικό πράγμα.

Δεύτερον:  Εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης των τροφίμων με την υψηλότερη περιεκτικότητα σε χοληστερίνη, π.χ. τα αυγά και τον κίνδυνο για στεφανιαία επεισόδια ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

  • Για τη  σχέση αυτή έχουμε μόνο μελέτες παρατήρησης, αλλά συνολικά σε μετα-αναλύσεις, τα αυγά δεν προωθούν την εμφάνιση της καρδιαγγειακής νόσου (CV).
  • Να είστε προσεκτικοί κρατώντας το μέτρο, όμως, γιατί σύμφωνα με κάποιες από τις μετα-αναλύσεις διαιτητικής χοληστερίνης από αυτές τις μελέτες παρατήρησης, αναφέρουν ότι ειδικά σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, η μεγάλη κατανάλωση (1 αυγό την ημέρα), θα μπορούσε να έχει επιβλαβείς συνέπειες. Πιθανά, ο τρόπος μαγειρέματος (π.χ. βραστά αλλά όχι τηγανητά), να έχει ουσιαστική σημασία σε αυτές τις μελέτες παρατήρησης, αν και η αιτία για αυτό αλλά και κατά πόσο αληθεύει σε σχέση με το διαβήτη, δεν είναι πραγματικά γνωστά.
  • Η αλήθεια είναι ότι η διατροφική πρόσληψη χοληστερόλης, αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος της εντερικής χοληστερόλης
  • Στην πράξη, αυτές οι νέες συστάσεις είναι απολύτως σύμφωνες με την τρέχουσα επιστημονική γνώση. Μπορούν να σχετικοποιήσουν την επίδραση της διαιτητικής χοληστερόλης στον καρδιαγγειακό κίνδυνο  και να φέρουν κατά πάσα πιθανότητα τα αυγά πίσω στην εύνοια. Τα αυγά, λοιπόν, φαίνεται πως μπορούν να συμπεριληφθούν με ασφάλεια σε μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και χαμηλή σε ζωικά λίπη (με μέτρο και προσοχή στα άτομα με διαβήτη).
  • Το μήνυμα των μελετών είναι ότι μια ισορροπημένη και όχι μια στερητική διατροφή είναι αυτή που βοηθά την υγεία μας και χωρίς τελικά να επηρεάζει ουσιαστικά τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα μας. Η μείωση του βάρους μαζί με μια μέτρια σωματική άσκηση, που όμως θα μας διατηρεί σε καλή φυσική κατάσταση (fitness), θα μειώσουν τα τριγλυκερίδια, θα βελτιώσουν την “καλή” HDL, αλλά θα επηρεάσουν ελάχιστα την “κακή” LDL. Αυτό σημαίνει πως ο κίνδυνος των καρδιαγγειακών επεισοδίων θα μειωθεί σημαντικά, αλλά δυστυχώς θα παραμείνει ένας πολύ σημαντικός υπολειπόμενος κίνδυνος που σχετίζεται απόλυτα με τη μείωση της LDL.      

 

ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΗ… ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ

Συστατικό μακροζωίας και εγγυημένης μείωσης καρδιαγγειακών επεισοδίων:

Αποφεύγουμε τα ζωικά λίπη, προτιμούμε μικρές ποσότητες ελαιόλαδου ή ξηρούς καρπούς στη διατροφή μας. Αρκετά ψάρια (2-3 φορές την εβδομάδα), χρησιμοποιούμε πάντα φυτικές ίνες (φρούτα, προϊόντα ολικής άλεσης, χόρτα και λαχανικά)  στη διατροφή μας. Μειώνουμε τις θερμίδες που καταναλώνουμε, μαγειρεύουμε σε χαμηλές θερμοκρασίες (νερό ή ατμός) και απε-νοχοποιούμε τα αυγά από τη διατροφή μας.